ลมพิษคืออะไร อาการเป็นแบบไหน ต่างจากผื่นอื่นอย่างไร

คำตอบโดยสรุป: ลมพิษ (urticaria) คือโรคผิวหนังที่เกิดผื่นนูน บวมแดง คัน ขอบเขตชัดเจน ผื่นแต่ละผื่นมักยุบหายไปเองภายใน 24 ชั่วโมงโดยไม่ทิ้งร่องรอย แต่อาจมีผื่นใหม่ขึ้นที่ตำแหน่งอื่นได้ หากเป็น ๆ หาย ๆ ต่อเนื่องเกิน 6 สัปดาห์ เรียกว่าลมพิษเรื้อรัง

ผื่นลมพิษมีลักษณะอย่างไร

ผื่นลมพิษ (wheal) เป็นผื่นนูนจากการบวมของผิวหนังชั้นบน มักมีสีแดงหรือขอบแดงโดยตรงกลางซีดกว่า ขนาดตั้งแต่ไม่กี่มิลลิเมตรจนถึงหลายเซนติเมตร ขึ้นได้ทุกส่วนของร่างกาย อาการเด่นคือคัน บางรายรู้สึกแสบร้อนร่วมด้วย จุดสำคัญที่สุดคือ ผื่นแต่ละผื่นมักอยู่ไม่เกิน 24 ชั่วโมง แล้วยุบหายโดยไม่ทิ้งรอย ผื่นที่ย้ายตำแหน่งไปเรื่อย ๆ จึงยังเข้าได้กับลมพิษ แต่ผื่นเดิมที่อยู่นานกว่านั้นควรได้รับการตรวจโดยแพทย์

ลมพิษบวมลึก (angioedema) คืออะไร

ผู้ป่วยลมพิษบางรายมีอาการบวมของเนื้อเยื่อชั้นลึกร่วมด้วย เรียกว่า angioedema มักเกิดที่หนังตา ริมฝีปาก หรือมือเท้า อาการบวมชนิดนี้มักรู้สึกตึงหรือเจ็บมากกว่าคัน และหายช้ากว่าผื่นลมพิษทั่วไป โดยอาจใช้เวลาถึง 72 ชั่วโมง หากมีอาการบวมที่ลิ้น ในลำคอ หรือหายใจลำบาก ต้องไปโรงพยาบาลทันที

ลมพิษมีกี่ชนิด

แพทย์แบ่งลมพิษตามระยะเวลาและสิ่งกระตุ้น ดังนี้

• ลมพิษเฉียบพลัน — เป็นมาไม่เกิน 6 สัปดาห์ พบบ่อยที่สุด ส่วนใหญ่หายได้เอง
• ลมพิษเรื้อรัง — ผื่นเป็น ๆ หาย ๆ ต่อเนื่องเกิน 6 สัปดาห์ แบ่งย่อยเป็น ชนิดที่เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสิ่งกระตุ้นชัดเจน (chronic spontaneous urticaria) และชนิดที่มีสิ่งกระตุ้นจำเพาะ (chronic inducible urticaria) เช่น รอยขีดข่วน ความเย็น ความร้อน แรงกด แสงแดด เหงื่อจากการออกกำลังกาย หรือน้ำ

ลมพิษต่างจากผื่นชนิดอื่นอย่างไร

ผื่นคันไม่ได้เป็นลมพิษทุกราย จุดที่ใช้แยกคือรูปร่างผื่นนูนขอบชัด อาการคันเด่น และการที่ผื่นมักยุบหายภายใน 24 ชั่วโมงโดยไม่ทิ้งรอย ผื่นผิวหนังอักเสบ (eczema) มักแห้ง ลอก เป็นปื้นอยู่กับที่นานหลายวัน รอยแมลงกัดมักเป็นตุ่มเดี่ยวมีจุดตรงกลาง ส่วนผื่นแพ้ยาบางชนิดเป็นจุดแดงราบกระจายทั่วตัวและอยู่นานกว่า หากไม่แน่ใจ การถ่ายรูปผื่นพร้อมเวลาที่ขึ้นและยุบ ช่วยแพทย์วินิจฉัยได้มาก